Алматыда жедел психозды емдеу

Жедел психоз деген не

Жедел психоз — шындықпен байланыс бұзылатын күй: галлюцинациялар (көбіне дауыстар), дәлелдермен сендіру мүмкін емес сандырақ сенімдер пайда болады, ойлау мен сөйлеу шатасады, мінез-құлық күрт өзгереді. Психоз күйіндегі адам, әдетте, болып жатқанды ауру деп санамайды — бұл өз жағдайына сын көзбен қарамау деп аталады және оның неліктен көмектен бас тартатынын, жақындарын қатердің қатысушылары ретінде қабылдауы мүмкін екенін түсіндіреді.

Неліктен бұл шұғыл жағдай

Психоз өзімен-өзі емес, неге әкелетінімен қауіпті: сандырақтың немесе дауыстардың әсерімен адам өзіне зиян келтіруі, үйден кетіп қалуы, тамақ пен судан бас тартуы, өмірге қауіпті әрекеттер жасауы мүмкін. Сонымен қатар психоз неғұрлым ұзақ емделмей қалса, ұзақ мерзімді болжам соғұрлым нашар — бұл зерттеулермен расталған тұрақты заңдылық. Сондықтан жедел психоз есеп апталармен емес, сағаттар мен күндермен жүретін жағдайларға жатады.

Себептері

Психотикалық эпизод шизофренияның алғашқы көрінісі немесе биполярлық аффективті бұзылыстың бөлігі болуы мүмкін, бірақ әрдайым емес. Жиі себептер — психобелсенді заттармен улану және тоқтату күйі (соның ішінде алкогольдік делирий), ауыр соматикалық аурулар, жоғары қызбамен жүретін инфекциялар, бас сүйек-ми жарақаттары, ісіктер және басқа неврологиялық жағдайлар, кейбір препараттардың жанама әсері, сондай-ақ ауыр стресс. Емдеу себепке тікелей байланысты, сондықтан тексеру міндетті.

Алғашқы минуттарда жақындар не істеуі керек

Қауіпті заттарды және көлік кілттерін қол жетпейтін жерге алып қойыңыз. Адам қозған болса, арақашықтық сақтаңыз және шығатын жолды бөгемеңіз — қамалып қалу сезімі агрессияны күшейтеді. Сандырақтың мазмұны туралы дауласпаңыз: бұл күйде сендіру мүмкін емес, ал сенімді жоғалтасыз. Дауысыңызды көтермей, кенет қимылдарсыз, қысқа әрі сабырлы сөйлемдермен сөйлеңіз. Адамды жалғыз қалдырмаңыз, бірақ айналасына абыржыған көп туысты да жинамаңыз. Және бірден дәрігерге қоңырау шалыңыз.

Біз қалай көмектесеміз

Жедел сүйемелдеу бригадасы тәулік бойы жұмыс істейді және Алматы бойынша 30–60 минут ішінде шығады. Дәрігер жағдайды орнында бағалайды, жедел қозуды басады және әрі қарай не істеу керектігін отбасымен бірге шешеді: тағайындалған терапиямен үйде бақылау немесе стационарға жату. Бригаданың көлігінде клиниканың белгілері жоқ — көптеген отбасы үшін бұл принципті мәселе.

Емдеу әдістері

Жағдай	Не істейміз
Айқын психомоторлық қозу	Орнында дәрі-дәрмекпен басу
Галлюцинациялар, сандырақ	Антипсихотикалық терапия, бақылаумен дозаны таңдау
Пациенттің немесе айналадағылардың өміріне қатер	Стационарға жату, тәулік бойы бақылау
Тоқтату күйі немесе улану аясындағы психоз	Детоксикация және негізгі жағдайды емдеу

Ерікті емес госпитализация туралы

Отбасы үшін ең ауыр сұрақ: адам бас тартса не істеу керек. Ерікті емес госпитализация — пациенттің өзінің немесе айналадағылардың өмірі мен денсаулығына тікелей қатер төнгенде ғана қолданылатын және Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен дәрігерлік комиссияның шешімін, кейіннен сотқа хабарлауды талап ететін бөлек заңдық рәсім. Сіздің жағдайыңыз осы негіздерге сай келе ме, оны өз бетіңізше бағалау қиын — қоңырау шалыңыз, дәрігер нақтылаушы сұрақтар қойып, іс-әрекет тәртібін түсіндіреді.

Эпизодтан кейін не болады

Психозды басу — емнің соңы емес, басы. Тұрақтанғаннан кейін қолдаушы терапия таңдалып, эпизодтың себебі анықталады: ұзақ терапия қажет пе, әлде бақылау жеткілікті ме — соған байланысты. Алғашқы эпизод автоматты түрде созылмалы ауруды білдірмейді — пациенттердің бір бөлігінде ол өмір бойғы жалғыз эпизод болып қалады. Бірақ мұны көңіл-күйге қарап шешуге болмайды: жақсарғаннан кейін бірден препараттарды тоқтату — психоз қайталануының ең жиі себебі.

Дереу қашан қоңырау шалу керек

Адам көзге көрінбейтін біреумен сөйлессе, өзін аңдып жүр немесе оған қарсы қастандық жасалып жатыр деп сенімді болса, бірнеше тәулік ұйықтамаса, ішіп-жеуді қойса, болжап болмайтын әрекет жасаса немесе өзін-өзі зақымдау туралы ойларын айтса — таңды күтпеңіз және жай көндірумен шешуге тырыспаңыз. Бұл — дәрігерге уақтылы қоңырау шалу нәтижені шешетін жағдай.

Емдеу қанша уақытқа созылады

Жедел күйді әдетте бірнеше күнде басуға болады, стационардағы толық тұрақтану себебі мен ауырлығына қарай екі аптадан алты аптаға дейін созылады. Шығарылғаннан кейін пациент амбулаториялық бақылау жоспарын алады: терапия схемасын, бақылау визиттерінің мерзімдерін және дәрігермен ертерек байланысу керек белгілерді. Бақылауды сол емдеуші дәрігер жалғастырады — бұл маңызды, өйткені ол эпизодтың қалай өткенін және не көмектескенін біледі.

Не істеуге болмайды

Сандырақты «дауласып жеңуге», дәлел көрсетуге, кейін алдына тарту үшін адамның мінез-құлқын бейнеге түсіруге немесе орындай алмайтын нәрсені уәде етуге («дәрігерге барайық, ол жай сөйлеседі» — егер әңгіме стационарға жату туралы болса) тырыспаңыз. Алдау кейін ұзақ емдеуге қажет болатын сенімді бұзады. Өзіңізді кінәлаудың да қажеті жоқ: психоз нашар тәрбиеден немесе отбасылық жанжалдардан пайда болмайды, дегенмен стресс іске қосушы фактор болуы мүмкін.

Жақындардың жиі қоятын сұрақтары

«Бұл өмір бойы ма?» — себебіне байланысты: улану немесе соматикалық ауру аясындағы психоз сол себеппен бірге өтеді, ал созылмалы ауру аясындағы эпизод ұзақ қолдаушы терапияны талап етеді. «Дәрілерден ол ештеңені сезбейтін сылбыр біреуге айнала ма?» — дозасы дұрыс таңдалса, айқын тежелу болмауы керек; ол болса, бұл емді тастауға емес, схеманы түзетуге себеп. «Үйде емдеуге бола ма?» — кейде болады, егер өмірге қатер болмаса, адам терапияны қабылдаса және жанында оның жағдайын тәулік бойы бақылай алатын біреу болса.

Жүгінудің анонимділігі

Көптеген отбасы үшін жария болу мәселесі жағдайдың өзінен кем өткір емес: көршілер, жұмыс, балалардың мектебі. Бригада клиниканың белгілері жоқ көлікпен шығады, ал жеке клиникаға жүгінудің өзі мемлекеттік ПНД-да (психоневрологиялық диспансерде) диспансерлік есепке қоюға негіз болмайды — бұл өз негіздері бар бөлек рәсім. Сіздің нақты жағдайыңызды дәрігер алғашқы байланыс кезінде талдап, қандай құжаттар рәсімделетінін және олардың қайда түсетінін түсіндіреді.